Source of Medicine and Drugs  
จุดรวมแหล่งข้อมูลทางการแพทย์และยา ตำแหน่งที่ท่านอยู่  โรคอุจจาระร่วง  
| หน้าหลัก | ต่างชาติ | ของไทย | วารสาร | สมุนไพร | แผ่นพับสุขภาพ | อื่นๆ | ติดต่อผม | เว็บบอร์ด | สมุดเยี่ยม l  
 
Webmaster
 


โรคอุจจาระร่วง

        โรคอุจจาระร่วง หมายถึง ภาวะที่ผู้ป่วยมีอาการถ่ายเป็นน้ำเหลวมากกว่าวันละ 3 ครั้งหรือถ่ายเป็นมูกหรือมูกปนเลือดเพียงครั้งเดียว

สาเหตุและกลไก
สาเหตุของโรคอุจจาระร่วงชนิดเฉียบพลัน
1. การติดเชื้อ(พบได้บ่อยกว่าสาเหตุอื่น)
2. สารพิษที่ปนเปื้อนมากับอาหาร
3. ยา
4. อื่นๆ เช่น พืชพิษ เป็นต้น

สาเหตุของอาการท้องเดินเรื้อรัง
1. อาการเครียดหรือความกังวล
2. การติดเชื้อปรสิต
3. ตับอ่อนและลำไส้เล็กผิดปกติ
4. เนื้องอก มะเร็ง
5. อื่นๆ เช่น การขาดเอนไซม์แลคเตส (lactase) หลังการผ่าตัดกระเพาะอาหาร ทำให้การดูดซึมอาหารผิดปกติเป็นต้น

กลไกการเกิดโรคอุจจาระร่วง
1. Osmotic diarrhea เกิดจากการที่มีสารซึ่งควรจะถูกดูดซึม แต่ไม่ถูกดูดซึมค้างอยู่ที่ลำไส้หรือรับสารภายนอกที่ไม่ถูกดูดซึม และสามารถดึงน้ำจากลำไส้เข้าหาตัวได้โดยแรงดันออสโมติก
2. Secretory diarrhea เกิดจากภาวะเยื่อบุลำไส้เล็กถูกกระตุ้นให้หลั่งน้ำและ อิเลคโตรไลต์ออกมามากจนเกินความสามารถที่เยื่อบุลำไส้จะดูดซึม
3. Excretory diarrhea เกิดจากมีการหลั่งของน้ำ อิเลคโตรไลต์ พลาสมา และเลือด จากเยื่อบุลำไส้ที่มีการอักเสบ
4. Motility-induced diarrhea เกิดจากการเคลื่อนไหวที่ผิดปกติของลำไส้
5. ภาวะการดูดซึมกลับของน้ำและเกลือแร่ที่เสียไปจากโรค เช่น การตัดส่วนของลำไส้ออก

หลักการเลือกใช้ยา
1. ท้องเสียไม่รุนแรงและไม่ติดเชื้อ ให้ยาที่ออกฤทธิ์ดูดซับ ฝาดสมานหรือเพิ่มกากอาหาร หากมีอาการ ปวดมวนในท้องร่วมด้วย ให้ยาที่ออกฤทธิ์ลดการเคลื่อนไหวของลำไส้
2. ท้องเสียรุนแรงหรือมีอาการที่แสดงว่าติดเชื้อ แนะนำให้ไปพบแพทย์
3. ท้องเสียเพราะความเครียดเป็นครั้งคราว ให้ยาออกฤทธิ์ลดการเคลื่อนไหวของลำไส้ ถ้าท้องเสียเรื้อรังเพราะความเครียด ให้ใช้ยากล่อมประสาทตามคำแนะนำแพทย์
4.ยาแก้ท้องเสียที่เหมาะสมและปลอดภัย สำหรับเด็กอายุมากกว่า 3 ขวบ คือ Kaolin-pectin
5.เด็กอายุต่ำกว่า3ขวบถ้าท้องเสียไม่รุนแรงให้น้ำเกลือก็พอ
6.สตรีมีครรภ์หรือให้นมบุตร ควรระวังการใช้ยากลุ่มที่ออกฤทธิ์ลดการเคลื่อนไหวของลำไส้ ยาที่ออกฤทธิ์ฆ่าเชื้อและยาที่ออกฤทธิ์กล่อมประสาท
"อย่าลืมนึกถึงน้ำเกลือทุกครั้งที่ท้องเสีย"

ยาที่ระงับอาการอุจจาระร่วง แบ่งตามกลไกการออกฤทธิ์ของยา ได้เป็น 5 กลุ่ม
1. สารซึ่งมีฤทธิ์ดูดน้ำ ทำให้อุจจาระเป็นก้อน ( bulk forming substance ) ใช้บรรเทาอาการ อุจจาระเหลวเป็นน้ำ ได้แก่ Methylcellulose , Psyllium, Sterculia สารเหล่านี้มิได้บรรเทาการสูญเสียน้ำ และเกลือแร่จากร่างกาย
2.สารซึ่งมีฤทธิ์ดูดซับสารพิษ ซึ่งเป็นสาเหตุของโรคอุจจาระร่วง ได้แก่ Kaolin ( aluminium silicate ), Pectin( polymer ของ carbohydrate ) , Activated Charcoal , เกลือ Bismuth , Cholestryramine
3. ยาลดการเคลื่อนไหว หรือบีบตัวของลำไส้ Opioids เพิ่มความตึงตัว และการบีบตัวของลำไส้ในแต่ละช่วง แต่ยับยั้งการบีบตัวและไล่ไปข้างหน้า จึงทำให้อุจจาระยังคงอยู่ในลำไส้นาน ยายังเพิ่มแรงบีบตัวของหูรูดทวารหนักอีกด้วย เช่น Diphenoxylate ( LomotilR ) , Loperamide (ImodiumR )
4. ยาที่มีฤทธิ์ลดหรือยับยั้งการหลั่ง ( Antisecretory ) เป็นยาที่กระตุ้นการดูดซึมกลับ ของน้ำและเกลือแร่ ยาในกลุ่มนี้ยังไม่เป็นที่นิยมมากนัก เนื่องจากผลยังไม่แน่นอน และมีอาการข้างเคียงสูง
5. ยาอื่น ๆ เช่น Lactobacillus acidophilus เป็นแบคทีเรีย ซึ่งเตรียมในรูปแห้งและเข้มข้น สำหรับรับประทานในผู้ป่วยโรคอุจจาระร่วง ซึ่งเกิดจาก การเปลี่ยนแปลงของแบคทีเรียในลำไส้

การรักษาและหลักการเลือกใช้ยา
การรักษาแบบประคับประคอง
ให้น้ำและอิเลกโตรไลต์ ทดแทนโดยเฉพาะรายที่เป็น Secretory diarrhea ซึ่งมีการสูญเสียน้ำและอิเลคโตรไลท์มาก ถ้าให้ไม่เร็วพออาจเกิดไตวายหรือช็อคได้

สูตรน้ำเกลือผสมเอง
- น้ำตาลทราย 2 ช้อนโต๊ะ และเกลือป่น 1 ช้อนชา
- ละลายในน้ำต้มสุก 750 มิลลิลิตร ( 1 ขวดสุรากลม )

ไม่ควรให้ผู้ป่วยงดอาหารและน้ำ เพราะการขาดน้ำและสารอาหาร ยิ่งทำให้ผู้ป่วยฟื้นตัวช้า แต่ควรงดนม โดยเฉพาะผู้ที่พร่องเอนไซม์แลคเตส (lactase)

ผู้ป่วยที่มีอาการคลื่นไส้อาเจียนควรให้ยาแก้คลื่นไส้อาเจียนร่วมด้วย

การรักษาตามอาการ
ให้ยาเพื่อบรรเทาอาการหรือระงับอาการอุจจาระร่วงเพื่อให้ผู้ป่วยทรมานน้อยลง ควรหาสาเหตุและแก้ไขตามสาเหตุด้วย